Σε αυτήν -την τρίτη στη σειρά- ενότητα για τη συμμετοχή θα δούμε τις μορφές / τύπους επικοινωνίας και λήψης αποφάσεων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε μία συμμετοχική διαδικασία

Επικοινωνία και αποφάσεις

ο δεύτερος άξονας σχεδιασμού ή και αξιολόγησης μίας συμμετοχικής διαδικασίας αφορά τον τρόπο με τον οποίο συμμετέχουν τα μέλη της σε αυτή

σε γενικές γραμμές υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες, [α] αυτή που αφορά κυρίως την επικοινωνία και τη συζήτηση ενός ζητήματος και [β] η κατηγορία που περιλαμβάνει τρόπους λήψης αποφάσεων για τα θέματα που απασχολούν την εκάστοτε διαδικασία

σε κάθε μία από τις δύο κατηγορίες (συζήτηση / απόφαση) αντιστοιχούν -τουλάχιστον 3 παραλλαγές

Α. Ενημέρωση και συζήτηση

στις περισσότερες διαδικασίες οι συμμετέχοντες λαμβάνουν ενημέρωση για κάποιο ζήτημα ή παρακολουθούν κάποια συζήτηση μεταξύ πολιτικών και όχι μόνο.

1. υπάρχουν λίγες δημόσιες συναντήσεις στις οποίες όλοι οι συμμετέχοντες είναι μόνο ακροατές (χωρίς δυνατότητα παρέμβασης)

2. οι περισσότερες δίνουν κάποια -περιορισμένη- δυνατότητα σε λίγους (συνήθως) συμμετέχοντες να εκφράσουν τη γνώμη τους ή να κάνουν μια ερώτηση

3. άλλες, συζητήσεις πλέον, είναι έτσι οργανωμένες ώστε να επιτρέπουν στους συμμετέχοντες να εξετάσουν, να αναπτύξουν και -ίσως- να αλλάξουν ή να μεταλλάξουν τις απόψεις τους για κάποια ζητήματα.

δε γίνεται συνήθως σοβαρή προσπάθεια σύνθεσης των απόψεων που ακούγονται στη διάρκεια τέτοιων διαδικασιών

Β. Αποφάσεις και επιλογές

στις περιπτώσεις όπου χρειάζεται να παρθούν συλλογικές¹ αποφάσεις και να γίνουν επιλογές μπορεί να χρησιμοποιηθεί μία από τις παρακάτω διαδικασίες (ή σύνθεση τους)

1. η διαπραγμάτευση που προσεγγίζει περισσότερο το κλασικό “παζάρι”, στο οποίο κάθε πλευρά αθροίζει όποια ατού μπορεί (πχ. μέλη, υπογραφές, επικοιωνία, κ.λπ.), ώστε να μπορεί να επηρεάσει τη διαδικασία τόσο με επίδειξη ισχύος, όσο και με την επιχερηματολογία που αναπτύσσει

2. διαβούλευση στην οποία οι συμμετέχοντες προσέρχονται (όσο είναι δυνατό) χωρίς προκαταλήψεις για το ζήτημα που θα συζητηθεί, και έχοντας στόχο να βρούν λύση η οποία θα στηρίζεται σε συλλογισμούς, επιχειρήματα, και αξίες

3. οι περισσότερες (πιο) συλλογικές αποφάσεις προκύπτουν από σύνθεση απόψεων δημοσίων λειτουργών, αιρετών, στελεχών και αξιωματούχων, των οποίων η εμπειρία ή και η γνώση τους καθιστά -ελπίζουμε- ικανους να λύσουν σχετικά θέματα

Οι 6 αυτοί (πάλι αυθαίρετοι και ενδεικτικοί) τύποι επικοινωνίας ή/και λήψης αποφάσεων μπορούν να διαταχθούν σχηματικά ως εξής:

Σε γενικές γραμμές μπορούμε να πούμε ότι όσο προχωράμε από τα αριστερά προς τα δεξια στο σχήμα, αυξάνονται ο χρόνος, οι υποχρεώσεις και η προσπάθεια που απαιτείται από τους συμεμτέχοντες.